گروه بین المللی هرمس

خانه مدیریت پسماند

اهمیت مدیریت پسماند

از لحاظ تاریخی، مهم ترین ضرورت ها در رابطه با پسماند، سلامت و ایمنی بوده، به گونه ای که پسماند باید به نحوی مدیریت شود که حداقل خطر را برای سلامت انسان داشته باشد، اما جوامع امروزی نیازهای گسترده تری را مطرح نمودند. پایداری زیست محیطی (چرخه بازگشت مواد به طبیعت) از طریق بازیافت و استفاده مجدد آن و بازده اقتصادی از اهم آن است. در چارچوب این ضرورت ها مهم ترین دلایل اهمیت مدیریت پسماند را می توان بدین گونه ارائه نمود:

  • حفظ منابع طبیعی زمین: دلیل نگرانی های اصلی در مورد نرخ بالای مصرف منابع محدود مواد و انرژی کره زمین.
  • جلوگیری از آلودگی محیط زیست: آلودگی، حتی در مقادیر کم آن باعث تغییر در وضعیت محیط زیست(اتمسفر، آب و خاک و…) می گردد و به طور حتم با ورود پسماند به چرخه طبیعت (مانند نشت شیرابه از محل های دفن به سفره های آب زیرزمینی و سایر موارد) محیط زیست به ویژه فضاهای شهری دچار آسیب جدی می شود؛ لذا نیاز فوری به یک استراتژی جامع جهت مدیریت پسماند برای کاهش فشار وارد بر محیط زیست، با هزینه ای مقرون به صرفه وجود دارد.
  • اتخاذ رویکرد یکپارچه و جامع کاهش پسماند تولیدی و یا مدیریت پسماند تولید شده به روشی پایدار محیط زیستی و اقتصادی با توجه به سیستم جهان طبیعت و یا محیط های شهری نیز از ضرورت های توجه به مدیریت پسماند می باشد.
  • برنامه ریزی و سامان دهی نظام مالی مراحل مختلف مدیریت پسماند یکی از مهم ترین ضرورت توجه به سیستم مدیریت پسماند می باشد.

معضل مربوط به پسماند به دلیل رشد سریع جمعیت و گسترش شهرنشینی در اکثر نقاط آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا بیش از گذشته موجب نگرانی های مختلف شده ولی شرایط ناشی خاص فرهنگی، اعتقادی، اقتصادی، محیطی و اقلیمی این کشورها باعث تفاوت هایی و شاید مشکلاتی در اداره این سیستم ها گردیده است.رشد سریع شهرنشینی و عدم برنامه ریزی صحیح و اصولی در ایجاد زیرساخت های شهری باعث شده تا کمبودهای جدی و اساسی در ارائه خدمات شهری قابل قبول مانند مدیریت پسماند در این کشورها به وجود آید.
پراکندگی پسماندهای خانگی در کوچه، خیابان و معابر عمومی، ضعف در مکانیزه جمع آوری و در نتیجه تلنبار شدن مواد زائد و آلودگی های ناشی از آن، فقدان بهره گیری از دفع بهداشتی، با مسائل زیست محیطی و بهداشتی گوناگون که تهدید کننده سلامت جامعه است، مواجه شده اند؛ لذا عدم کفایت سیستم جمع آوری و دفع پسماندها از مهم ترین عوامل اصلی در توسعه ی بیماری های خطرناک در این شهرها است.

شواهد عینی و نتایج مطالعات نشان می دهد که مهم ترین مسائلی که در ارتباط با مدیریت مواد زائد جامد در کشورهای در حال توسعه وجود دارد عبارتند از:

  • عدم تناسب ظرفیت سیستم جمع آوری مواد زائد با جمعیت زیر پوشش سیستم.
  • عدم بازدهی کافی سرویس خدمات شهری و مدیریت مواد زائد شهری.
  • محدودیت در به کارگیری بخش های رسمی و غیررسمی در فعالیت های بازیافت مواد.
  • مشکلات ویژه در ارتباط با دفع نهایی پسماند.
  • مشکلات مربوط به جمع آوری و دفع پسماند خطرناک شهری.

بررسی پسماند تولیدی در کشورهای در حال توسعه نشان گر آن است که سهم عمده ای از ترکیبات زائد جامد شهری را ترکیبات آلی تشکیل می دهد به گونه ای که میزان تولید این نوع از زائدات در این کشورها رقمی مابین ۴۵ تا ۸۵ درصد از کل زائدات جامد تولیدی را شامل می شود. این در حالی است که این میزان در کشورهای توسعه یافته تنها ۲۵ تا ۴۵ درصد از کل زباله تولیدی آنها را تشکیل می دهد و این ارقام بیانگر افزایش فرهنگ مصرف گرایی در کشورهای در حال توسعه است( ضعف تفکیک زباله در مبدا)، که این تولیدات در تعامل ضعف فن آوری، تکنولوژی و شیوه های کارآمد سایر فرآیند مدیریت پسماند (حمل، پردازش و بازیافت)موجبات مشکلات مدیریتی و پیامدهای زیست محیطی ناشی از آن شده است.

کشورهای توسعه یافته علی رغم برنامه های کاهش پسماندهای شهری، همچنان به لحاظ مصرف بیش تر از سرانه بیش تری برخوردارند؛ لیکن به جهت مدیریت بهتر و سطح بالاتر بهره وری و استفاده مجدد از زباله ها در امر بازیافت تا حدود زیادی نسبت به سایر شهرهای کشورهای در حال توسعه موفق ترند.

روش دیگر برای دسته بندی پسماند (پس از نوع و ترکیب)، دسته بندی آنها بر اساس ترکیب شیمیایی است. در این روش پسماند بر اساس عناصر شیمیایی تشکیل دهنده آن طبقه بندی می شود؛ زیرا شناسایی این عناصر زمینه های آگاهی از مواد منتشر شونده از پسماند در مرحله پردازش و دفع آن و خطرات محیط زیستی را میسر می سازد. این شیوه به خصوص در مورد آلاینده های غیرآلی، مثل فلزات سنگین که در طول مراحل مختلف مدیریت پسماند تقریباً بدون تغییر باقی می مانند بسیار مفید است؛ زیرا که نتایح آن می تواند کنترل این مواد را آسان تر نماید.